Nieuwe werkwijze THV: slachtoffer zo snel mogelijk uit auto

Als brandweermensen bij een verkeersongeval komen, staat één vraag centraal: wat heeft het slachtoffer nú nodig? De inzichten daarover zijn in de afgelopen jaren veranderd. Auto’s zijn complexer geworden, medische kennis heeft zich ontwikkeld en hulpverleners kijken anders naar wat slachtoffers helpt. Daarom wordt de lesstof voor technische hulpverlening (THV) vernieuwd.

Stel: je komt als brandweerman of -vrouw met je ploeg aan bij een verkeersongeval waarbij een auto met één wiel op de vangrail staat te wiebelen. Dat is niet veilig, dus je eerste actie is de auto stabiliseren om veilig bij het slachtoffer te komen en het slachtoffer veilig uit de auto te halen.

Hoe zit dat bij incidenten waarbij de auto duidelijk nog op vier wielen of met de bodemplaat op de grond staat, en er geen gevaar voor hulpverleners of het slachtoffer ontstaat? Tot op heden werd ook deze auto volledig gestabiliseerd. Maar dat gaat in de toekomst veranderen, vertelt Niels Bakker.

Hij stapte na 18 jaar ervaring in de 24-uursdienst, 3 jaar geleden over naar een rol van teamleider brandweerzorg in veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Daarnaast is hij ruim 10 jaar vrijwilliger in zijn woonplaats, kerninstructeur THV en plaatsvervangend teamleider bij het STH-team (Specialisme Technische Hulpverlening). Vanuit deze ervaring is Niels onderdeel van de Community of Practice Technische Hulpverlening, die bestaat uit vakmensen uit het werkveld, en betrokken is bij de actualisatie van bevrijdingstechnieken.

Slachtoffer zo snel mogelijk uit de auto

Nieuwe medische inzichten hebben geleerd dat stabilisatie niet altíjd van essentieel belang is. “Het halswervelkolom-letsel waar we zo bang voor waren, blijkt niet verergerd te worden door brandweerwerk. Sterker nog: hoe langer het duurt voordat een slachtoffer in het ziekenhuis aankomt, hoe groter de kans op ernstige achteruitgang van de medische toestand, of zelfs een overlijden.” Naast de verslechtering van de medische toestand, zien we ook meer kans op onderkoeling en dat de stress en mentale shock, door het lang in het wrak zitten, niet goed zijn voor het herstel van het slachtoffer. Het doel is dus niet om zo stabiel mogelijk te werken, maar om veilig en doelgericht te werken, op een manier die positief bijdraagt aan het herstel van het slachtoffer.

Dat klinkt als een enorme verschuiving in handelen, maar benadrukt Niels, “nog steeds stellen we alle handelingen in het belang van het slachtoffer. We vragen ons nu echter af: gaat dit het slachtoffer écht helpen en beter maken, of deden we dit voorheen omdat we dáchten dat we daarmee het slachtoffer hielpen? Met andere woorden: de werkwijze verschuift van voorgeschreven handelingen naar doelmatige keuzes maken die passen bij de situatie.”

De stabilisatie passen we voortaan alleen toe als dat beter is voor het slachtoffer, of als de eigen veiligheid van brandweer of andere hulpverleners vergroot als we bij het slachtoffer moeten werken.

Volgend op de werkwijze van de ambulance

De ambulancezorg heeft hun werkwijze al aangepast, vervolgt Niels. “Ik heb situaties meegemaakt waarbij de auto helemaal in elkaar gefrummeld was. Vervolgens wordt met wat trekken en wrikken de deur opengemaakt en vraagt de ambulanceverpleegkundige: ‘denkt u dat u uit kunt stappen?’. En zo ja, dan mogen ze uitstappen.”

Auto’s van nu vragen om andere kennis

Niet alleen het deel over stabiliseren verandert; ook in de omgang met het voertuig worden andere gewoontes aangeleerd. Wie vandaag de dag een auto openknipt, treft een heel ander voertuig aan dan twintig jaar geleden. Elektrische aandrijvingen, moderne veiligheidskooien, airbags: onze werkwijze past niet altijd meer bij de voertuigen die rondrijden. “Er zitten zomaar tien tot twintig airbags in een auto, waar er vroeger één in het stuur zat”, legt Niels uit. “En wat zijn voor ons als hulpverlener de risico’s bij auto’s met deuren van kunststof of glasvezel, of zelfs hele auto’s van carbon? Dat laat zich niet zo knippen als metaal.”

Manschap 3.0

Deze nieuwe benaderingswijze voor THV wordt vanaf Manschap 3.0 onderdeel van de opleiding en examens van nieuwe manschappen. Voor huidige collega’s geldt dat zij op de oefenavond die in het teken van THV staat, zullen leren wat de nieuwe werkwijze is.

In de vernieuwde opleiding is daarnaast ook meer aandacht voor moderne voertuigen, autotechnische kennis, veilig en ergonomisch werken, omgaan met slachtoffers en omstanders en wat er met jezelf gebeurt in stressvolle situaties.

Dit najaar wordt lesmateriaal voor een bijscholingsavond in Canvas gepubliceerd. Heb je hierover vragen? Neem contact op via bijscholingen-incidentbestrijding@nipv.nl.